ฟุตบอลโลกสร้างการเปลี่ยนแปลงได้ ถ้า ..

ชัยยศ จิรพฤกษ์ภิญโญ 1 กรกฎาคม 2018

หนึ่งในความใฝ่ฝันของประเทศไทย และรวมถึงหลายๆ ประเทศ คือ การที่ทีมชาติฟุตบอลของประเทศตนได้มีโอกาสเข้าร่วมการแข่งขันฟุตบอลโลกซึ่งมีจัดทุก 4 ปี  ในช่วงนั้นก็จะมีการแข่งขันคัดเลือกในแต่ละโซนภูมิภาค  เพื่อช่วงชิงโควต้าการเข้าร่วมแข็งขัน  ดังนั้นการที่จะได้เข้าร่วมแข่งขันนั้น หมายถึง

การต้องช่วงชิง ฝ่าฝันผ่านการแข่งขันคัดเลือก  ความหมายสำคัญคือ การต้องเอาชนะคู่แข่งขันทั้งรายใหม่ รายเก่าเพื่อได้โควตานั้น  ด่านสำคัญไม่ใช่เพียงแค่การเอาชนะคู่แข่งของประเทศอื่นๆ แต่คือ การมีทีมฟุตบอลที่มีคุณภาพ มีความแข็งแกร่งและความสามารถที่จะเอาชนะ  และเพื่อบรรลุความสำเร็จ ความฝันนี้  ต้องอาศัยองค์ประกอบมากมาย ในส่วนของตัวบุคคล และระบบสนับสนุน

เริ่มต้นที่

๑) ตัวบุคคล

ไม่ว่าจะเป็นตัวนักกีฬา ครูผู้ฝึกสอน โค้ช  เพื่อที่จะมีคุณภาพบุคลากรที่เกี่ยวข้องโดยเฉพาะนักกีฬา หมายถึงการที่พวกเขาได้รับการฝึกฝนลงทุนในเรื่องเวลา การพัฒนาทักษะ ความสามารถ รวมถึงการลงทุนในด้านงานอาชีพ  เพื่อพวกเขาสามารถเป็นอิสระจากความกังวลในเรื่องอยู่รอดทางเศรษฐกิจ

๒) ระบบสนับสนุน

เพื่อสร้างนักกีฬา ครูฝึกสอน และความเป็นทีมชาติ  ระบบสนับสนุนถือเป็นเครื่องมือสำคัญในฐานะตัวแปรสร้างผลกระทบต่อสังคมโดยรวม  การมีทีมชาติฟุตบอลในระดับโลกได้ ต้องอาศัยระบบสนับสนุนเริ่มตั้งแต่การมีวัฒนธรรม ค่านิยมที่เห็นคุณค่าของกีฬา การมีพื้นที่สนามเด็กเล่น เพื่อที่เด็ก วัยรุ่นสามารถฝึกฝน ออกกำลังกาย  การมีโภชนาการที่มีคุณภาพเพื่อสร้างนักกีฬาที่สุขภาพแข็งแรง  การมีค่านิยมและโอกาสทางสังคมที่เปิดรับอาชีพนักกีฬา แทนการมุ่งค่านิยมที่เน้นค่าตอบแทน หรือความมั่นคง เช่น อาชีพหมอ วิศวกร   ระบบสนับสนุนด้านวิทยาศาสตร์การกีฬาและเทคโนโลยี  และเพื่อที่จะยกระดับความสามารถเหล่านี้ สิ่งสำคัญที่ต้องการร่วมด้วยคือ การศึกษาวิจัย

บุคคล และระบบสนับสนุน คือ องค์ประกอบสำคัญในการช่วยให้เราทำความเข้าใจเรื่องราวเหตุการณ์ต่างๆ  การเกิดขึ้นของเรื่องราวหนึ่งๆ มีองค์ประกอบ ปัจจัยหลัก ปัจจัยรองที่ร้อยเรียงและสานสัมพันธ์ให้เกิดเรื่องราวหนึ่ง  แน่นอนว่าในเรื่องราวหนึ่ง อาจมีตัวแปรหลัก ตัวต้นเหตุใหญ่ที่ทำให้เกิดเรื่องราวเหตุการณ์นี้ เหตุการณ์นั้น  อย่างไรก็ดีหากปราศจากตัวแปรรอง ตัวแปรสนับสนุน เหตุการณ์นั้นก็อาจไม่เกิดขึ้นหรือปรับเปลี่ยนหน้าตาเรื่องราว เหตุการณ์นั้นๆ ไป

พุทธศาสนามีหลักธรรมสำคัญที่เน้นย้ำในเรื่ององค์ประกอบของเรื่องราวหรือเหตุการณ์ คือ อิทัปปจยตา หลักธรรมนี้ เน้นย้ำว่า “เพราะสิ่งนี้มี สิ่งนั้นนั้นจึงมี”  หลักธรรมนี้ช่วยให้เราสามารถทำความเข้าใจเหตุการณ์เรื่องราวในฐานะที่เป็นกระแสของเหตุ และปัจจัย  ไม่ใช่ลักษณะการเข้าใจหรืออธิบายแบบแข็งหรือตายตัว  เช่น การตัดสิน การพิพากษาถูกผิด ใช่ ไม่ใช่  ความเป็นเหตุ เป็นปัจจัยช่วยให้เรามอง เข้าใจเรื่องราวได้อย่างเป็นระบบ  ระบบ คือ ความสัมพันธ์ที่ตัวแปรต่างๆ มีความเชื่อมโยง ปฏิสัมพันธ์และหน้าที่ต่อกัน การเข้าใจระบบที่อยู่เบื้องหลังของเหตุการณ์ก็จะช่วยให้เราเข้าใจเรื่องราวต่างๆได้อย่างมีคุณภาพ และลึกซึ้ง

หลักธรรมเรื่อง อิทัปปจยตา เน้นย้ำว่า “เพราะสิ่งนี้มี สิ่งนั้นนั้นจึงมี” ช่วยให้เรามองเรื่องราวได้อย่างเชื่อมโยงเป็นระบบ

ประเทศไทยสามารถบรรลุความฝันในเรื่องทีมฟุตบอลชาติไทยจะไปฟุตบอลโลกได้หรือไม่ จึงต้องการการทำงานในส่วนของการมีตัวบุคคล คือ นักกีฬา โค้ช ครูฝึกสอน  และระบบสนับสนุน   และการสร้างระบบสนับสนุนก็จะเป็นจุดเริ่มที่สร้างการกระทำอันนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงในหลายๆ เรื่อง ทั้งผลบวกและผลลบอันเนื่องจากการพนัน  ซึ่งสร้างผลเสียหายและหมายถึงการเรียกร้องมาตรการป้องกันการพนันผลแข่งขัน

ฟุตบอลโลก ไม่ได้มีความหมายเพียงแค่เกมส์กีฬาที่คนทั่วโลกให้ความสำคัญและใส่ใจ แต่ยังมีความหมายในเชิงจิตวิญญาณ จิตวิญญาณในความหมายของสิ่งที่สูงส่ง ยิ่งใหญ่ อยู่เหนือพ้นบุคคล หรือกลุ่มบุคคล  ส่วนลึกในจิตใจของเราทุกคนต้องการสิ่งบำรุงหล่อเลี้ยง  หากเปรียบร่างกายซึ่งต้องการอาหาร  จิตใจก็ต้องการอาหารใจ  อันหมายถึง การที่จิตใจได้รับรู้ถึงความมุ่งมั่น ตั้งใจ การอุทิศตัว การเสียสละเพื่อสิ่งที่มีคุณค่าความหมาย  การเป็นที่ยอมรับ การได้รับความชื่นชม ฯลฯ  จิตใจที่ได้รับอาหารใจทำให้ก่อเกิดความสุข ความพึงพอใจ การได้รับรู้ถึงการมีคุณค่า การเชื่อมโยงกับเพื่อนๆ กับผู้คน กับกิจกรรม  พร้อมกับที่กีฬาก็ได้ถูกทำให้เป็นเบ้าหลอมในการสร้างสรรค์บุคคลที่มีน้ำใจนักกีฬา สร้างสรรค์แรงบันดาลใจกับคนในสังคม การสร้างความภาคภูมิใจ

ฟุตบอลโลกอาจดูเป็นเรื่องความสุขในทางโลกีย์ แต่ความสุขผ่านกีฬาเป็นความสุขที่ต่างจากการเสพสุข มัวเมาในอบายมุข เป็นความสุขที่ให้อาหารใจอันนำไปสู่ความงอกงาม เติบโตในจิตใจ  และสิ่งที่มีความหมายในเชิงสังคม ผลกระทบต่อสังคมจากการลงทุนเพื่อสร้างระบบสนับสนุน อันนำไปสู่คุณภาพยกระดับของความรู้ ความสามารถและสวัสดิภาพของสังคม

เป็นไปได้ยากในการนำทีมชาติไทยสู่ฟุตบอลโลก รวมถึงเรื่องสำคัญหลายเรื่องที่จะนำการเปลี่ยนแปลงเติบโตสู่สังคม  หากทุกวันนี้ยังมีปัญหาเด็กไทยขาดโภชนาการที่ดี วัยรุ่นยังติดจมกับปัญหากับยาเสพติด ไร้อนาคต ไร้โอกาส องค์กร ชุมชนยังขาดสำนึกของการทำงานเพื่อส่วนร่วม ทำงานในฐานะทีมงาน  ทั้งหมด คือ เหตุ ปัจจัยที่ร้อยเรียงและสนับสนุนกัน

ชัยยศ จิรพฤกษ์ภิญโญ

ผู้เขียน: ชัยยศ จิรพฤกษ์ภิญโญ

นอกเหนือจากบทบาทนักเขียนประจำคอลัมน์ งานสำคัญ คือ กระบวนกร นักจิตปรึกษา, enneagram coach สนใจและรักที่จะทำงานด้านการทำงานเพื่อสร้างการเปลี่ยนแปลงกับโลกภายในผ่านทักษะ ประสบการณ์เรียนรู้ทั้งงานอบรม การทำจิตปรึกษา และงานเขียน